ลำพูน Only

เสื้อผ้าฝ้ายทอมือในชีวิตประจำวัน ซัก ตาก และเก็บอย่างไรให้ใส่ได้นาน

เสื้อยืดตัวโปรดในตู้ ซักเครื่องได้ ตากแดดได้ หยิบใส่ได้ทันทีโดยไม่ต้องคิด เสื้อผ้าฝ้ายทอมือไม่ได้ใช้ชีวิตแบบนั้น เส้นด้ายที่ปั่นและทอด้วยมือมีความหนาบางไม่เท่ากันทั้งผืน สีที่ย้อมบางครั้งมาจากพืช และเนื้อผ้ายังไม่ได้ผ่านกระบวนการที่ทำให้มันทนทุกอย่างได้เหมือนผ้าโรงงาน แต่ถ้าดูแลถูกวิธีตั้งแต่วันแรก ผ้าฝ้ายจะนุ่มขึ้นเรื่อยๆ และอยู่กับเราได้หลายปี

ก่อนใส่ครั้งแรก

ผ้าฝ้ายทอมือที่เพิ่งซื้อมามักมีแป้งหรือน้ำข้าวที่ใช้ตอนทอติดอยู่ ทำให้เนื้อผ้าแข็งนิดๆ และอาจมีสีส่วนเกินที่ยังไม่ยึดกับเส้นใย

  • แช่น้ำเปล่าก่อน ใช้น้ำอุณหภูมิห้อง แช่ไว้สักพักแล้วสังเกตสีน้ำ ถ้าน้ำเปลี่ยนสีมาก แปลว่าช่วงแรกต้องซักแยกเสมอ
  • ไม่ต้องขยี้แรง แค่กดเบาๆ ให้น้ำผ่านเนื้อผ้า แล้วบีบน้ำออกโดยไม่บิด
  • ถามคนขายตั้งแต่ตอนซื้อ ว่าเป็นสีธรรมชาติหรือสีเคมี และมีคำแนะนำพิเศษหรือไม่ ถ้าซื้อออนไลน์ เรื่องคำถามที่ควรส่งไปถามกลุ่มทอก่อนกดสั่งเสื้อผ้าฝ้ายช่วยให้ได้ข้อมูลนี้มาตั้งแต่ต้น

ผ้าฝ้ายบางผืนจะหดเล็กน้อยหลังซักครั้งแรก ถ้าซื้อเสื้อที่ตัดแล้ว ให้เผื่อขนาดไว้นิดหนึ่ง

ระหว่างใช้งาน

ช่วงที่ใส่ประจำคือช่วงที่ผ้าเสียหายได้ง่ายที่สุด ไม่ใช่เพราะการใส่ แต่เพราะการซักและตากที่ผิดจังหวะ

ซักมือด้วยน้ำยาซักผ้าชนิดอ่อน ไม่แช่ทิ้งไว้ข้ามคืน และไม่ซักรวมกับผ้าสีอ่อนในช่วงแรก ถ้าจำเป็นต้องใช้เครื่อง ให้กลับด้านเสื้อ ใส่ถุงซักผ้า แล้วเลือกโปรแกรมถนอมผ้า

ทำแบบนี้เลี่ยงแบบนี้
ตากในที่ร่มที่ลมผ่านตากแดดจัดเป็นเวลานาน
กลับด้านเสื้อก่อนตากหนีบไม้หนีบตรงกลางผืนผ้า
รีดตอนผ้ายังหมาดๆรีดไฟแรงบนผ้าแห้งสนิท
ซักทันทีเมื่อเปื้อนเหงื่อมากทิ้งผ้าชื้นไว้ในตะกร้าหลายวัน

คนที่ใส่ทั้งผ้าฝ้ายและเสื้อกีฬาจะเห็นชัดว่าผ้าสองแบบต้องการการดูแลต่างกัน ผ้าใยสังเคราะห์ที่ระบายเหงื่อเร็วทนการซักบ่อยได้ดี แต่ไม่ชอบความร้อนจากเตารีด ส่วนผ้าฝ้ายรีดได้แต่ไม่ชอบแดดแรง ใครสะสมเสื้อบอลจากค่ายกีฬาใหญ่ที่ตัดจากเส้นใยระบายเหงื่อไว้ด้วย ก็แยกตะกร้าซักไว้คนละใบจะง่ายที่สุด

ในหน้าร้อน ผ้าฝ้ายเป็นเพื่อนที่ดี เพราะซับเหงื่อและไม่ร้อนอบเหมือนผ้าบางชนิด แต่ก็หมายความว่ามันต้องการการซักที่สม่ำเสมอกว่าด้วย

ตอนเก็บเข้าตู้

เสื้อผ้าฝ้ายที่ไม่ได้ใส่หลายเดือนมีศัตรูหลักสองอย่าง คือความชื้นกับแมลงกินผ้า

  • เก็บเมื่อแห้งสนิทเท่านั้น ผ้าที่ชื้นแม้เพียงนิดเดียวจะขึ้นรา
  • พับหลวมๆ หรือแขวนด้วยไม้แขวนที่ไหล่กว้าง ไม่ให้เกิดรอยพับลึกที่จุดเดิมนานๆ
  • ใช้ถุงผ้าหรือกล่องที่ระบายอากาศได้ แทนถุงพลาสติกปิดสนิท
  • ใส่ของกันมอดแบบธรรมชาติ เช่น ไม้หอมหรือสมุนไพรแห้ง และหมั่นเปลี่ยน
  • หยิบออกมาผึ่งลมบ้างเป็นระยะ โดยเฉพาะหลังหน้าฝน

ผ้าทอผืนใหญ่ที่ไม่ได้ใส่ เช่น ผ้าคลุมไหล่หรือผ้าซิ่น บางคนเลือกเอาออกมาใช้เป็นของตกแต่งแทนการพับเก็บ ซึ่งต้องคิดเรื่องแสงอีกแบบ ลองดูเรื่องจัดวางผ้าทอลำพูนในบ้านให้พ้นแดดที่ทำให้สีจางประกอบด้วย และถ้าอยากรู้ว่าผ้าฝ้ายเหล่านี้ทอขึ้นในบรรยากาศแบบไหน การไปดูกี่ทอใต้ถุนบ้านของชาวยองที่ป่าซางจะทำให้เข้าใจว่าทำไมผ้าแต่ละผืนถึงควรได้รับการดูแลแบบนี้

เสื้อฝ้ายทอมือไม่ได้มีไว้ใส่เฉพาะวันงานบุญหรือวันไปเที่ยว ลองหยิบมาสวมไปทำงานในวันธรรมดาสักวันหนึ่ง ใส่คู่กับกางเกงที่ใส่ประจำ แล้วสังเกตดูว่าทั้งวันรู้สึกสบายตัวต่างจากเสื้อเชิ้ตตัวเดิมแค่ไหน