ลำพูน Only

อ่านคำขวัญลำพูนทีละวรรค แต่ละคำเล่าอะไรเกี่ยวกับจังหวัด

คำขวัญจังหวัดก็เหมือนแผนที่ย่อส่วนที่คนท้องถิ่นเขียนไว้ให้คนมาเยือน ไม่ได้บอกทางว่าเลี้ยวซ้ายหรือขวา แต่บอกว่าเมืองนี้ภูมิใจในอะไร และถ้ามีเวลาไม่มาก ควรไปดูอะไรก่อน บางจังหวัดเลือกภูเขาเป็นหน้าตา อย่างภูกระดึงที่คนเลยยกให้เป็นภาพแทนของบ้านเกิด ขณะที่ลำพูนเลือกเล่าตัวเองผ่านศาสนสถาน ของกินจากสวน และเรื่องเล่าของเมืองโบราณ

คำขวัญที่ปรากฏในเอกสารของจังหวัดคือ “พระธาตุเด่น พระรอดขลัง ลำไยดัง กระเทียมดี ประเพณีงาม จามเทวีศรีหริภุญชัย” ในอินเทอร์เน็ตอาจพบถ้อยคำที่ต่างออกไปบ้าง หากจะนำไปใช้อ้างอิง ควรยึดฉบับที่จังหวัดเผยแพร่เป็นหลัก ทีนี้ลองแยกอ่านทีละวรรค

พระธาตุเด่น

วรรคแรกหมายถึงพระบรมธาตุหริภุญชัย เจดีย์ทองกลางเมืองที่มองเห็นได้แต่ไกล และเป็นศูนย์รวมใจของคนลำพูนมาหลายชั่วอายุคน คำว่า “เด่น” ใช้ได้ทั้งความหมายตรงคือโดดเด่นสะดุดตา และความหมายเชิงศรัทธาว่าเป็นหลักของเมือง ไม่แปลกที่วรรคนี้ถูกวางไว้เป็นคำแรก เพราะถนนหลายสายในเมืองเก่าเหมือนพาคนเดินมาบรรจบที่องค์พระธาตุ ผู้ที่อยากรู้จักองค์พระธาตุให้ลึกขึ้นอ่านเพิ่มได้ที่เรื่องพระอารามหลวงกลางเมืองที่มีเจดีย์ทองเป็นหัวใจ

พระรอดขลัง

พระรอดเป็นพระเครื่องเนื้อดินองค์เล็กที่ผูกพันกับวัดมหาวันในตัวเมืองลำพูน เป็นที่รู้จักกว้างขวางในหมู่ผู้ศรัทธาและนักสะสมพระเครื่องทั่วประเทศ คำว่า “ขลัง” สะท้อนความเชื่อและความเลื่อมใสของผู้คนที่มีต่อพระเครื่องชุดนี้ สำหรับนักท่องเที่ยว การไปวัดมหาวันเพื่อชมสถาปัตยกรรมและกราบพระก็เป็นการได้รู้จักวรรคนี้อย่างใกล้ชิดแล้ว ไม่จำเป็นต้องเช่าบูชาอะไรกลับไป

ลำไยดัง

ลำพูนเป็นแหล่งปลูกลำไยที่รู้จักกันดี สวนลำไยกระจายอยู่ในหลายอำเภอ ในฤดูเก็บเกี่ยวจะเห็นแผงผลไม้ตั้งเรียงริมถนน ส่วนนอกฤดูก็ยังมีลำไยอบแห้งและผลิตภัณฑ์แปรรูปให้ซื้อหา วรรคนี้จึงเป็นวรรคที่ “ชิมได้” ชัดเจนที่สุด เหมาะกับคนที่อยากเข้าใจจังหวัดผ่านอาหาร และไม่ได้มีแค่รสชาติ ลำไยยังผูกอยู่กับปากท้องของครอบครัวชาวสวนจำนวนมาก ตั้งแต่คนดูแลต้น คนเก็บ ไปจนถึงคนทำงานในโรงอบ

กระเทียมดี

กระเทียมลำพูนมีชื่อเรื่องกลีบเล็กและกลิ่นฉุน ปลูกในช่วงอากาศเย็นหลังฤดูทำนา พบได้ตามตลาดและร้านของฝากทั่วไป หลายบ้านนิยมซื้อเป็นจุกหรือเป็นพวงกลับไปใช้ทำครัว ถ้าตั้งใจจะซื้อ ลองดูวิธีเลือกจุกที่แห้งดีและเก็บให้อยู่ได้นาน ก่อนลงมือเลือก

ประเพณีงาม

วรรคนี้กว้างที่สุด เพราะครอบคลุมงานบุญตลอดทั้งปีของคนลำพูน ทั้งงานสรงน้ำพระบรมธาตุ การทำบุญตานก๋วยสลาก การแขวนโคมในช่วงเทศกาลยี่เป็ง ไปจนถึงงานบวชงานปอยในหมู่บ้าน งานหัตถกรรมที่สืบต่อกันมาก็เป็นส่วนหนึ่งของความงามนี้เช่นกัน โดยเฉพาะงานทอผ้า ซึ่งผู้สนใจสามารถอ่านเรื่องการสังเกตลายยกดอกที่ทอด้วยมือจริง ประกอบได้ ใครอยากเห็นประเพณีด้วยตา ควรตรวจสอบกำหนดการล่าสุดจากจังหวัดหรือวัดที่เป็นเจ้าภาพก่อนเดินทาง

จามเทวีศรีหริภุญชัย

วรรคสุดท้ายย้อนไปถึงรากของเมือง ตามตำนานและพงศาวดาร พระนางจามเทวีได้รับเชิญจากเมืองละโว้ให้ขึ้นมาครองนครหริภุญชัย และทรงนำพระพุทธศาสนากับศิลปวิทยาการมาวางรากฐานให้บ้านเมือง เรื่องเล่าของพระนางยังอยู่ในชื่อวัด อนุสาวรีย์ และความทรงจำของคนลำพูน ส่วน “ศรีหริภุญชัย” คือชื่อเมืองเก่าที่คนท้องถิ่นยังใช้เรียกด้วยความภูมิใจ ทั้งนี้รายละเอียดหลายส่วนเป็นตำนานที่เล่าสืบกันมา จึงควรอ่านคู่กับข้อมูลทางโบราณคดีในพิพิธภัณฑ์ ผู้ที่อยากเห็นร่องรอยของยุคหริภุญชัยด้วยตา อาจเริ่มจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชยในตัวเมือง แล้วต่อด้วยวัดจามเทวีซึ่งมีเจดีย์ทรงเหลี่ยมแบบโบราณให้ชม

ถ้าให้เลือกวรรคเดียวที่อยากเดินทางไปเห็นด้วยตาตัวเองก่อน คุณจะเริ่มจากเจดีย์ทองกลางเมือง สวนลำไย หรือร่องรอยของพระนางจามเทวี